هوشنگ سپهر (هوشنگ کرمی) ^* در ۱۲ مهر ۱۳۲۴ در ایران به دنیا آمد. او تحصیلات خود در رشته فیزیک را در ایران تحت دیکتاتوری شاه ادامه داد. در سال ۱۳۵۰ برای ادامه تحصیل به لندن رفت. او از امپریال کالج لندن دکترای فیزیک هسته‌ای گرفت و سپس به‌عنوان پژوهشگر در همان‌جا به کار مشغول شد. با آغاز انقلاب ایران در سال ۱۹۷۹، به ایران بازگشت.

او در لندن بود که به فعالیت‌های سیاسی جلب شد. فضای سیاسی لندن با تهران متفاوت بود. سه جنبش بزرگ آن سال ها، ــ کارزار مخالفت با جنگ ویتنام، مبارزه با آپارتاید در آفریقای جنوبی و جنبش خلع سلاح هسته‌ای ــ او را به سوی ایده‌های چپ سوق دادند. او خیلی زود به گروه مارکسیستی بین‌المللی (IMG)، شاخهٔ بریتانیاییِ دبیرخانهٔ متحدِ بین‌الملل چهارم (USec)، پیوست. ضد امپریالیسم، انترناسیونالیسم و مخالفت این گروه با جزم‌اندیشی برای او جذاب بود.

در سال‌های بعد، او همراه با دیگر تروتسکیست‌های ایرانی در اروپا، یک گروه سیاسی تشکیل دادند که مخالف استالینیسم، مائوئیسم و گرایش‌های چریکی بود، گرایشاتی که در آن زمان در میان دانشجویان ایرانی خارج از کشور بسیار محبوب بودند. این گروه خود را تروتسکیست می‌دانست و در ارتباط با دبیرخانه متحده بین‌الملل چهار (USec) بود. فعالیت‌های گروه بر اساس رویکرد برنامه انتقالی تروتسکی و چهار کنگره اول بین‌الملل کمونیست بود. در لندن، در طی دهه ۱۹۷۰، گروه یک نشریه نظری و سیاسی به نام کندوکاو تولید می کرد که سپهر با آن همکاری می کرد. این نشریه هدف خود را ترویج مارکسیسم انقلابی تعریف می‌کرد.

گروه هم چنین پیگیرانه از حقوق دموکراتیک و به ویژه حقوق زندانیان سیاسی در ایران دفاع می کرده و در این رابطه کمیته ضد اختناق در ایران (CARI) را تأسیس کرد.

در بهمن ماه ۱۳۵۷ با آغاز انقلاب در ایران، گروه به ایران بازگشت و بلافاصله کنگره وحدت تروتسکیست‌های ایرانی برگزار شد. این کنگره عمدتاً طرفداران USec و هواداران ایرانی حزب کارگران سوسیالیست ایالات متحده آمریکا موسوم به گروه ستار را گرد هم آورد. در پی این کنگره، در اسفند همان سال حزب سوسیالیست کارگران ایران تأسیس شد. جهت‌گیری این حزب بر ایجاد یک حزب کارگری انقلابی در ایران متمرکز بود.

فعالیت‌های حزب در دفاع از حقوق دموکراتیک زنان، خلق عرب، بیکاران و زحمتکشان در خوزستان تأثیر بسیاری بر اذهان عمومی مردم منطقه گذاشت و موجب نگرانی شدید رژیم شد. فعالین حزب در خوزستان، به خصوص در اهواز، مورد حملات پی در پی رژیم قرار گرفتند. سرانجام رژیم در خرداد ماه ۱۵ تن از اعضاء حزب در اهواز را دستگیر کرده و برای آن‌ها حکم اعدام صادر کرد. با کاراز تبلیغاتی گسترده‌ای که حزب برای آزادی آنان به راه انداخت رژیم زیر فشارهای بین‌المللی ناگزیر شد پس از ۹ ماه آنان را از زندان آزاد کند.

پس از انقلاب با مطرح شدن مسئلۀ حمایت برخی از گروه‌ها و احزاب چپ از خمینی در برابر امپریالیزم امریکا، در حزب کارگران سوسیالیست نیز دو گرایش به وجود آمد. سرانجام پس از شش ماه فعالیت، اعضای گروه سابق انجمن ستار از حزب انشعاب کردند و پس از مدتی نام حزب کارگران انقلابی را برای تشکیلات خود انتخاب کردند. این گروه کاملاً در خدمت رژیم درآمد و چند سالی به فعالیت سازشکارانه با رژیم اسلامی ادامه داد تا این که سرانجام خود را منحل کرد.

سپهر در تأسیس حزب کارگران سوسیالیست ‍مشارکت داشت پس از انشعاب در حزب، جناح مبارز نام حزب کارگران سوسیالیست را حفظ کرد و عضو این جناح بود. در فاصله سال های ۱۹۷۹ تا ۱۹۸۳، حزب در شرایط سخت غیرقانونی بودن نشریات چه باید کرد، کارگر، کارگر سوسیالیست، نظم کارگر را منتشر کرد و با ایجاد انتشارات طلیعه به ترجمه و انتشار آثار مارکسیستی پرداخت. تمامی این آثار را می‌توان در وب‌سایت آرشیو حزب کارگران سوسیالیست که توسط سپهر ایجاد شده است، مشاهده کرد.

سپهر از ۱۹۷۹ تا ۱۹۸۱ در پلی‌تکنیک تهران فیزیک تدریس می کرد. در سال ۱۹۸۱ در جریان تصفیه های موسوم به انقلاب فرهنگی به‌دلیل فعالیت‌های سیاسی اخراج شد و ناچار به زندگی مخفیانه روی آورد. اخراج او بخشی از موج فزایندهٔ سرکوب سازمان‌های سیاسی مستقل و پاک‌سازی نهادها از افرادی بود که از نظر سیاسی نامطلوب شمرده می‌شدند. این سرکوب برای فعالان چپ نه‌فقط توانایی سازمان‌دهی، بلکه معاش، امنیت و امکان فعالیت علنی و حتی  جان آنان را نیز تهدید می‌کرد. فعالیت سیاسی در ایران هر روز خطرناک‌تر می‌شد.

در سال ۱۹۸۳، به دنبال سرکوب شدید چپ توسط ‌رژیم، چند تن از اعضای دستتگیر نشده حزب کارگران سوسیالیست مجبور شدند کشور را ترک کرده و به تبعید بروند. در پاریس، با وجود شرایط بسیار دشوارشان، آن ها کماکان به فعالیت‌های سیاسی خود ادامه دادند.

ترک ایران شرایط و امکانات فعالیت سیاسی را به‌کلی دگرگون کرد. تبعید نوع فعالیت متفاوتی را می طلبید، از آن جمله: نوشتن درباره اوضاع سیاسی در ایران، شرکت در بحث‌های بین‌المللی سوسیالیستی، افشای ماهیت واقعی رژیم جمهوری اسلامی و جلب همبستگی برای مبارزات مردم و به ویژه کارگران در ایران...

سپهر و رفقایش در پاریس، با وجود دشواری‌ها، فعالیت سیاسی خود را ادامه دادند و نشریهٔ نظری و سیاسی «سوسیالیسم و انقلاب» را منتشر کردند؛ انتشار این نشریه تا سال ۱۹۸۹ ادامه یافت.

او در تبعید تحولات ایران و چشم‌انداز شکل‌گیری سازمانی مستقل برای طبقهٔ کارگر را از نزدیک دنبال می‌کند. می‌کوشد به ایجاد جنبشی کارگری در ایران و سازمان‌دهی سراسری آن کمک کند. او بر نقش محوری طبقهٔ کارگر در انقلاب و ضرورت فراتر رفتن از شکل‌های سنتی اعتراض و مبارزه‌های پراکنده تأکید دارد.

 پژوهش‌ها و نوشته‌های سپهر عمدتاًچند حوزه را دربرمی‌گیرند:

• تحلیل جمهوری اسلامی و نهادهای آن؛

• پیگیری و بررسی جنبش‌های اجتماعی در ایران؛

• حمایت از کارگران و فعالان مستقلِ تشکل‌های کارگری؛

• مشارکت در بحث‌های بین‌المللی سوسیالیستی؛

• انتشار مقاله‌ها و کتاب‌هایی دربارهٔ چالش‌های تاریخی و سیاسیِ پیش روی چپ ایران.

نوشته‌های او عمدتاً در Inprecor و À l’encontre، دو نشریهٔ فرانسوی‌زبانِ وابسته به جنبش بین‌المللی سوسیالیسم انقلابی، و نیز در International Viewpoint، مجله‌ای انگلیسی‌زبان و بین‌المللی دربارهٔ سوسیالیسم، منتشر می‌شوند.

در سال ۲۰۰۷، سپهر همراه با دیگر فعالان چپ ایرانی تبعیدی در فرانسه سپهر انجمن «همبستگی سوسیالیستی با کارگران ایران – فرانسه» را تأسیس کردند. از اهداف این انجمن راه‌اندازی کارزاری بین المللی علیه سرکوب در ایران در کل و برای به گوش رساندن صدای طبقه کارگر ایران بطور اخص. او همچنین مسئولیت وب‌سایت این انجمن به نامEcho d’Iran، را بر عهده دارد.

«همبستگی سوسیالیستی با کارگران ایران – فرانسه» طی بیست سال گذشته علیه سرکوب در ایران بسیار فعالل بوده و کوشیده است صدای کارگران ایرانی را به گوش جهانیان برساند. سپهر همچنین نشریه به فررانسه این انجمن، با عنوان Echo d’Iran، را اداره می‌کند./span>

در سال ۲۰۱۰، سپهر همراه با اعضای «همبستگی سوسیالیستی با کارگران ایران – فرانسه» موفق به ایحاد یک کلکتیو ‌اتحادیه‌ای در فرانسه می شود. این کلکتیو متشکل از کنفدراسیون‌های سندیکایی فرانسوی CGT، CFDT، FSU، اتحادیه سندیکایی Solidaires و UNSA، به‌طور منظم در حمایت از کارگران و مردم ستمدیده ایران فعالیت می‌کند.

هم‌زمان با فعالیت های فوق، سپهر آثار متعددی منتشر کرده است: ترجمه ادبیات کلاسیک مارکسیستی (تروتسکی، لنین، ماندل و غیره) به زبان فارسی، انتشار نشریه در دفاع از مارکسیزم و نگارش و ترجمه کتاب های متعدد.

جایگاه زنان در جامعهٔ ایران و پیوند برابری جنسیتی با دگرگونی‌های گسترده‌تر اجتماعی، موضوع مهم دیگری در نوشته‌های سپهر است. آثار سپهر در وب‌سایت شخصی‌اش، در دسترس است.

__________________

*  هوشنگ سپهر نام مستعار هوشنگ کرمی است؛ او به دلایل سیاسی این نام را برای نوشتن برگزید. ∆ متن